پسر تنها

تمامی ادارات، سازمان‌ها، نهادهای دولتی، بانک‌ها، مراکز آموزشی در تمام مقاطع تحصیلی و دانشگاه‌های دولتی استان خوزستان، روز پنج‌شنبه تعطیل شد.

 این تعطیلی‌ها در پی هجوم توفان و میزان زیاد گرد و غبار در هوای این استان اعمال شده است.

شاپور رستمی مدیر کل حوادث غیرمترقبه استانداری خوزستان گفت: این تعطیلی شامل مراکز ارائه خدمات درمانی و بهداشتی، اورژانس و آتش‌نشانی نمی‌‌شود.

هم‌اکنون میزان ذرات گرد و غبار موجود در هوای شهرهای خوزستان ۲۰ برابر حد مجاز است و اعلام شده شهروندان بایستی تا پاک شدن هوا، حتی‌الامکان از خانه خارج نشوند.

بر پایه این خبر، غلظت گرد و خاک معلق در هوا به حدی است که میدان دید را به حدود ‪۱۰۰‬ متر کاهش داده است.

این آلودگی‌ها هم‌چنین روز گذشته موجب مشکلات تنفسی شماری از شهروندان در خوزستان و مراجعه آن‌ها به بیمارستان شده است.

گرد و خاک غلیظ در هوای استان با وزش باد شدید همراه است و غبارآلودگی آسمان شهر اهواز از ساعات عصر دیروز به طوری است که حرکت خودروها در سطح شهر به کندی و با چراغ روشن انجام می‌شود.

برخی از افراد بزرگسال شهر اهواز این پدیده را در ۵۰ سال گذشته بی‌سابقه خوانده و علت آن را خشکسالی زمستان گذشته و کاهش بارندگی‌ها دانسته‌اند.

به گفته رییس فرودگاه آبادان تمامی پروازهای این فرودگاه نیز روز چهارشنبه به دلیل شرایط جوی حاکم لغو شده است.
طبق نقشه‌های ماهواره‌ای هواشناسی پیش‌بینی می‌شود این وضعیت تا حوالی بامداد پنج‌شنبه ادامه یابد.

توفان‌های گرد و غبار در جنوب عراق و بخش‌های نوار مرزی ایران و عراق در سال‌های گذشته سابقه داشته و کارشناسان علت آن را مرتبط با خشک کردن مانداب‌های بزرگ جنوب عراق از سوی صدام حسین دانسته‌اند. این مانداب‌ها در سال‌های اخیر دوباره آبگیری شده‌اند.

«خلیج فارس» یا «خلیج پارس» آبراهی است که در امتداد دریای عمان و در میان ایران و شبه جزیره  عربستان قرار دارد. مساحت آن 233 هزار کیلومتر مربع است و پس از «خلیج مکزیک» و «خلیج هودسن» سومین خلیج بزرگ جهان به  شمار می آید. خلیج فارس از شرق از طریق تنگه هرمز و دریای عمان به اقیانوس هند و دریای عرب راه دارد و از غرب به دلتای  رودخانه  اروندرود، که حاصل پیوند دو رودخانه دجله و فرات و الحاق رود کارون به آن است، ختم می شود و به دلیل وجود منابع سرشار نفت و گاز در خلیج فارس و سواحل آن، این آبراهه در سطح بین المللی و منطقه ای، مهم و راهبردی می باشد.

در سالهای اخیر سران اتحادیه عرب، شورای همکاری خلیج فارس و برخی کشورهای عربی بدون در نظر گرفتن مسائل تاریخی و بین المللی، ادعاهایی در مورد جزایر سه گانه ایرانی و نام خلیج فارس مطرح کرده اند و نام جعلی «خلیج عربی» را به کار می برند.

در تازه ترین این اقدامها بیانیه اجلاس سران اتحادیه در سوریه به این موضوع پرداخته است. جمعه بیست و سوم فروردین 1387 آیة ا... هاشمی رفسنجانی خطیب نماز جمعه تهران، با اشاره به رفتار کشورهای دوست و همسایه ایران در خصوص تغییر نام خلیج فارس و ادعاهایی که در مورد جزایر سه گانه مطرح می کنند، اظهار داشت: « ایران همواره آمادگی خود را برای مذاکره و گفتگو اعلام نموده است، قطعاً این فتنه انگیزی کار خارجی هاست. در هر نشستی، بندی را اختصاص می دهند به موضوع نام خلیج فارس و یا جزایر آن. این یک اشتباه تاریخی است و راه مذاکره بهترین راه است که باید انجام شود.»

وی به تاریخچه نامگذاری خلیج فارس و تغییر این نام پرداخت و بیان داشت: به تازگی بنیاد ایران شناسی کتاب ارزشمندی در خصوص خلیج فارس منتشر کرده است که حاوی 120 نقشه از اروپایی ها و 40 نقشه از کشورهای اسلامی است و این نقشه ها نشان می دهد از 400 سال قبل از میلاد همواره نام این دریا خلیج فارس بوده است. ظاهراً از اواخر دولت عثمانی به خاطر مسائلی که در بصره داشتند نام خلیج فارس را تحریف کردند و سپس نیز انگلیسی ها پس از ملی شدن صنعت نفت و شکست خود غوغا سالاری کردند.»

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه به نگاهی جدید در خصوص خلیج فارس بر اساس آموزه های قرآن اشاره کرده و افزود: «در قرآن و در سوره کهف از دریایی نام برده شده است که محل دیدار حضرت موسی(ع) با حضرت خضر(ع) است و آن مجمع البحرین نام گرفته است. اما این «مجمع البحرین» کجاست؟ 95 درصد تفسیر ها از قرن اول تا 14 می گویند که این دو دریا، دریای فارس و دریای روم است.»

رئیس مجلس خبرگان رهبری با طرح سؤالی در ادامه می افزاید: «چگونه می شود از قرن اول اسلام ابن عباس به این دریا، دریای فارس می گفته است (زیرا در آن دوران دریای سرخ، عمان و خلیج فارس را دریای فارس می گفتند.» اما امروز عده ای نام این دریا را تحریف می کنند! ما طلبه ها و روحانیون وقتی سند به این مهمی را داریم، اجازه ندهیم دیگران تفرقه بیندازند تا بر سر ارث جدال کنیم. شما که می دانید منشأ فتنه انگلیسی ها بوده اند.»

وی در ادامه چنین پیشنهاد می کند: «پیشنهاد من به برادران مسلمان و بخصوص علمای حوزه ها و مسلمانان این است که به این تفاسیر نگاه کنند. ما هیچ وقت مایل نیستیم که بر سر نام، جنگ و دعوا کنیم، اما نمی خواهیم که ابزار دست تفرقه افکنان باشیم. البته میدان باز است و دیگران تحقیق کنند و اگر حرف من را قبول ندارند، دلیل بیاورند.»

در این نوشتار با توجه به طرح موضوع از جانب ایشان برآنیم تا ضمن بیان برخی از منابع تفسیری شیعه و اهل سنت در طی قرن اول تا چهاردهم، به بررسی این نظر بپردازیم. البته، اگر چه ممکن است بعضی تفسیرها در مورد آیاتی که ذکر خواهد شد از دیدگاه شیعه مورد پذیرش نباشد، ولی صرف نام بردن از «دریای فارس» و «خلیج فارس» خود دلیل و سندی تاریخی بر مدعای این نوشتار می باشد و تحقیق کامل در این باره به مجال بیشتری نیازمند است.

* سوره کهف آیه 60
«به خاطر بیاور هنگامی را که موسی به جوان همراه خود گفت: دست از جستجو برنمی دارم تا به محل تلاقی دو دریا برسم، هر چند مدت طولانی به راه خود ادامه دهم!»

در تفسیر این آیه علامه طباطبایی(ره) می نویسد:«و در باره اینکه مجمع البحرین کجاست؟ بعضی گفته اند: منتهی الیه دریای روم (مدیترانه) از ناحیه شرقی و منتهی الیه خلیج فارس از ناحیه غربی است، که بنا بر این مقصود از مجمع البحرین آن قسمت از زمین است که به یک اعتبار در آخر شرقی مدیترانه و به اعتبار دیگر در آخر غربی خلیج فارس قرار دارد و به نوعی مجاز آن را محل اجتماع دو دریا خوانده اند.»

در ادامه برخی از تفسیرهای مختلف را که در تفسیر مجمع البحرین به «بحر فارس و روم» اشاره کرده اند، می آوریم:
قرن  1:
ابن عباس، عبدا... بن عباس، تنویر المقباس من تفسیر ابن  عباس، بیروت، دارالفکر، ص249 
مجاهد بن جبر مخزومی، تفسیر الامام مجاهد بن جبر، دارالفکر الاسلامی الحدینه، 1368 
قرن 2:
فراء ابوزکریا یحیی بن زیاد، معانی القرآن، دارالمصریه للتألیف و الترجمه - مصر، چاپ اول، بی تا، ج 2، ص 154
قرن  3:
عبدا... بن محمد، تفسیر ابن وهب المسمی الواضح فی تفسیر القرآن الکریم، دارالکتب العلمیه،  1424 ق، ج1، ص477
صنعانی، عبدالرزاق بن همام، تفسیر القرآن العزیز المسمی تفسیر عبدالرزاق، دارالمعرفه،  1411 ق، ج1، ص341
قرن 4:
سمرقندی نصربن محمد بن احمد، بحرالعلوم.، ج 2، ص 354
طبری، ابوجعفر محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، دارالمعرفه - بیروت، چاپ اول، 1412 ق، ج 15، ص 176
قرن 5:
ماوردی، علی بن محمد، النکت و العیون، تفسیر الماوردی، دارالکتب العلمیه، مؤسسه الکتب الثقافیه، ج 3، ص157 
طوسی محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، داراحیاء التراث العربی، بیروت، ج 7، ص 66
سور آبادی ابوبکر عتیق بن محمد، تفسیر سور آبادی، فرهنگ نشر نو - تهران، چاپ اول، 1380 ش، ج 2، ص 1436
ثعلبی نیشابوری ابواسحاق احمد بن ابراهیم، الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، دار}حیاء التراث العربی، بیروت، چاپ اول، 1422 ق، ج 6، ص 180
قرن 6:
نیشابوری محمود بن ابوالحسن، ایجازالبیان عن معانی القرآن، دارالغرب الاسلامی - بیروت، چاپ اول، 1415 ق، ج 2، ص 527
طبرسی فضل بن حسن، تفسیر جوامع الجامع، انتشارات دانشگاه تهران و مدیریت حوزه علمیه قم - تهران، چاپ اول، 1377 ش، ج 2، ص 371
ابن جوزی ابوالفرج عبدالرحمن بن علی، زاد المسیر فی علم التفسیر، دارالکتاب العربی - بیروت، چاپ اول، 1422 ق، ج 3، ص 95
زمخشری محمود، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، دارالکتاب العربی - بیروت، چاپ سوم، 1407 ق، ج 2، ص 731
رشیدالدین میبدی احمد بن ابی سعد، کشف الاسرار و عدة الابرار، انتشارات امیر کبیر - تهران، چاپ پنجم، 1371 ش، ج 5، ص 715
طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، انتشارات ناصر خسرو - تهران، چاپ سوم، 1372 ش، ج 6، ص 741
ابن عطیه اندلسی، عبدالحق بن غالب، المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، دارالکتب العلمیه - بیروت، چاپ اول، 1422ق، ج 3، ص 527 
بغوی، حسین بن مسعود، معالم التنزیل فی تفسیر القرآن، داراحیاء التراث العربی - بیروت، چاپ اول، 1420ق، ج 3، ص 203
ابن ادریس حلی ابو عبدا... محمد بن احمد، المنتخب من تفسیر التبیان، کتابخانه آیة ا... مرعشی نجفی - قم، چاپ اول، 1409 ق،، ج 2، ص 83
قرن 7:
قرطبی محمد بن احمد، الجامع الاحکام القرآن، انتشارات ناصر خسرو - تهران، چاپ اول، 1364 ش، ج 11، ص 9
قرن 8:  
بیضاوی عبدا... بن عمر، أنوار التنزیل و أسرار التأویل، داراحیاء التراث العربی - بیروت، چاپ اول، (1418ق)، ج 3، ص 286
ابن جزی غرناطی محمد بن احمد، کتاب التسهیل لعلوم التنزیل، شرکت دارالارقم بن ابی الارقم - بیروت، چاپ اول، 1416 ق، ج 1، ص 469
قرن 9:
ثعالبی عبدالرحمن بن محمد، جواهر الحسان فی تفسیر القرآن، داراحیاء التراث العربی - بیروت، چاپ اول، 1418ق، ج 3، ص 534
قرن 10:
خطیب شربینی، محمد بن احمد، تفسیر القرآن الکریم المسمی السراج المنیر، داراحیاء التراث العربی،    1425ق، ج4، ص62
کاشانی ملا فتح ا...، تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین، کتابفروشی محمد حسن علمی - تهران، 1336 ش، ج 5، ص 354
نخجوانی نعمت ا... بن محمود، الفواتح الالهیه و المفاتح الغیبیه، داررکابی للنشر - مصر، چاپ اول، 1999 م، ج 1، ص 485
قرن 11:
فیض کاشانی ملا محسن، ا≤صفی فی تفسیرالقرآن، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی - قم، چاپ اول، 1418 ق، ج 2، ص 720
فیض کاشانی ملا محسن، تفسیر الصافی، انتشارات الصدر - تهران، چاپ دوم، 1415 ق، ج 3، ص 248
کاشانی محمد بن مرتضی، تفسیر المعین، کتابخانه آیة ا... مرعشی نجفی - قم، چاپ اول، 1410 ق، ج 2، ص 768
شریف لاهیجی محمد بن علی، تفسیر شریف لاهیجی، دفتر نشر داد - تهران، چاپ اول، 1373 ش، ج 2، ص 911
عاملی علی بن حسین، الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز، دارالقرآن الکریم - قم، چاپ اول، 1413 ق، ج 2، ص 238
قرن 12:
حقی بروسوی اسماعیل، تفسیر روح البیان، دارالفکر - بیروت، بی تا، ج 5، ص 263
قمی مشهدی، محمد بن محمدرضا، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی - تهران، چاپ اول، 1368 ش، ج 8، ص 100
قرن 13:
ابن عجیبه احمد بن محمد، البحر المدید فی تفسیر القرآن المجید، دکتر حسن عباس زکی - قاهره، 1419ق، ج 3، ص 284
شبر سید عبد ا...، تفسیر القرآن الکریم(شبر)، دارالبلاغة للطباعة والنشر - بیروت، چاپ اول، 1412 ق، ص 295
مظهری محمد ثناءا...، التفسیر المظهری، مکتبة رشدیه - پاکستان، 1412ق، ج 6، ص
شبر سید عبد ا...، الجوهر الثمین فی تفسیر الکتاب المبین، مکتبه الالفین - کویت، چاپ اول، 1407 ق، ج 4، ص 87
آلوسی سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، دارالکتب العلمیه - بیروت، چاپ اول، 1415 ق، ج 8، ص 294 
شوکانی محمد بن علی، فتح القدیر، دارابن کثیر، دارالکلم الطیب - دمشق، بیروت، چاپ اول، 1414 ق، ج 3، ص 352
قرن 14:
سبزواری نجفی محمد بن حبیب ا...، ارشاد الاذهان الی تفسیر القرآن، دارالتعارف للمطبوعات - بیروت، چاپ اول، 1419 ق، ص 305
ملاحویش آل غازی عبدالقادر، بیان المعانی، مطبعة الترقی - دمشق، چاپ اول، 1382ق، ج 4، ص 190
حسینی شاه عبدالعظیمی حسین بن احمد، تفسیر اثنی عشری، انتشارات میقات - تهران، چاپ اول، 1363 ش، ج 8، ص 82
گنابادی سلطان محمد، تفسیر بیان السعادة فی مقامات العبادة، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات - بیروت، چاپ دوم، 1408 ق، ج 2، ص 470
عاملی ابراهیم، تفسیر عاملی، انتشارات صدوق - تهران، 1360 ش، ج 6، ص 6 
بانوی اصفهانی سیده نصرت امین، مخزن العرفان در تفسیر قرآن، نهضت زنان مسلمان - تهران، 1361 ش، ج 8، ص 56
نووی جاوی محمد بن عمر، مراح لبید لکشف معنی القرآن المجید، دارالکتب العلمیه - بیروت، چاپ اول، 1417 ق، ج 1، ص 654
* سوره الرحمن آیه 19

«دو دریای مختلف (شور و شیرین یا گرم و سرد) را در کنار هم قرار داد، در حالی که با هم تماس دارند.»
علامه طباطبایی بعد از نقل برخی از تفاسیر موجود درباره این آیه می نویسد: « قابل قبول ترین تفسیری که درباره این دو آیه بیان کرده اند این است که مراد از دو دریا، دو دریای معین نیست، بلکه دو نوع دریاست؛ یکی شور که قریب سه چهارم کره زمین را در خود فرو برده، که بیشتر اقیانوسها و دریاها را تشکیل می دهد و یکی هم دریاهای شیرین است که خدای تعالی آنها را در زیر زمین ذخیره کرده و به صورت چشمه ها از زمین می جوشد، و نهرهای بزرگ را تشکیل می دهد و دوباره به دریاها می ریزد. این دو جور دریا یعنی دریاهای روی زمین و دریاهای داخل زمین، همواره به هم اتصال دارند، هم در زیر زمین و هم در روی زمین و در عین اینکه برخورد و اتصال دارند (یلتقیان) نه این شوری آن را از بین می برد و نه آن شیرینی این را، چون بین آن دو حاجز و مانعی است که نمی گذارد در وضع یکدیگر تغییری بدهند. آن مانع، خود مخازن زمین و رگه های آن است، که نمی گذارد دریای شور به دریای شیرین تجاوز نموده و آن را مثل خود شور کند.»

آیة ا... مکارم شیرازی نیز پس از نقل این  قول که منظور از دو دریا، دریای فارس و دریای روم است، آن را این گونه رد می کند که امروز می دانیم این هر دو دریا آب شور دارد و برزخی در میان آن دو نیست.

در هر صورت بعضی از مفسران در تفاسیر خود یکی از این دو بحر را خلیج فارس دانسته اند که در ذیل به معرفی برخی از آنها می پردازیم:

قرن 4
طبری ابوجعفر محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، دارالمعرفه - بیروت، چاپ اول، 1412 ق، ج 27، ص 75
قرن 5
طوسی محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، داراحیاء التراث العربی، بیروت، ج 9، ص 469
ثعلبی نیشابوری، ابواسحاق احمد بن ابراهیم، الکشف والبیان عن تفسیر القرآن، داراحیاء التراث العربی بیروت، چاپ اول، 1422 ق، ج 9، ص 181
قرن 6
نیشابوری محمود بن ابوالحسن، ایجازالبیان عن معانی القرآن، دارالغرب الاسلامی - بیروت، چاپ اول، 1415 ق، ج 2، ص 786
ابوالفتوح رازی حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیرالقرآن، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی - مشهد، 1408 ق، ج 18، ص 253
ابن جوزی ابوالفرج عبدالرحمن بن علی، زاد المسیر فی علم التفسیر، دارالکتاب العربی - بیروت، چاپ اول، 1422 ق ج 4، ص 209 
ابن عطیه اندلسی عبدالحق بن غالب، المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، دارالکتب العلمیه - بیروت، چاپ اول، 1422ق، ج 5، ص 227
قرن 8:
بیضاوی عبدا... بن عمر، أنوار التنزیل و أسرار التأویل، دارالاحیاء التراث العربی - بیروت، چاپ اول، (1418ق)، ج 5، ص: 171
قرن 14:
عاملی ابراهیم، تفسیر عاملی، انتشارات صدوق - تهران، 1360 ش، ج 8، ص: 142

* سوره نمل آیه 61

)آیا شریکانی که می پندارند، بهتر است(یا کسی که زمین را مستقر و آرام قرار داد و میان آن نهرهایی روان ساخت و برای آن کوه های ثابت و پابرجا ایجاد کرد و میان دو دریا مانعی قرار داد )تا با هم مخلوط نشوند با این حال(آیا معبودی با خداست؟)!نه(بلکه بیشتر آنان نمی دانند.»

به نظر علامه طباطبایی تفسیر آیه این است: «بلکه، آیا کسی که زمین را پا بر جا کرد، تا شما را نلغزاند و در شکافها که در جوف آن است نهرها قرار داد و برای آن کوه های ثابت و پابرجا درست کرد و بین دو دریا مانع نهاد تا آبهای آن دو به هم مخلوط نگردند، بهتر است یا آن شریکها که می پرستید؟»

اما در برخی تفاسیر در تفسیر «وَ جَعَلَ بَیْنَ الْبَحْرَیْنِ حاجِزاً» گفته اند حاجزا جزیرة العرب است که میان دریای پارس و دریای روم قرار دارد؛  از جمله تفاسیری که این نقل را ذکر کرده اند، می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

قرن 5
سور آبادی ابوبکر عتیق بن محمد، تفسیر سور آبادی، فرهنگ نشر نو - تهران، چاپ اول، 1380 ش، ج 3، ص 1784

قرن 6
رشیدالدین میبدی احمد بن ابی سعد، کشف الاسرار و عدة الابرار، انتشارات امیر کبیر - تهران، چاپ پنجم، 1371 ش، ج 7، ص 240

قرن 8 
بیضاوی عبدا... بن عمر، أنوار التنزیل و أسرار التأویل، داراحیاء التراث العربی - بیروت، چاپ اول، (1418ق)، ج 4، ص 164
اندلسی ابوحیان محمد بن یوسف، البحر المحیط فی التفسیر، دارالفکر - بیروت، 1420 ق، ج 8، ص 258

قرن 9
کاشفی سبزواری حسین بن علی، مواهب علیه، سازمان چاپ وانتشارات اقبال - تهران، 1369 ش، ص 844

قرن 10:
کاشانی ملا فتح ا...، تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین، کتابفروشی محمد حسن علمی - تهران، 1336 ش، ج 7، ص: 27
کاشانی ملا فتح ا...، زبدة التفاسیر، بنیاد معارف اسلامی - قم، چاپ اول، 1423 ق، ج 5، ص: 115

قرن 13:
ابن عجیبه احمد بن محمد، البحر المدید فی تفسیر القرآن المجید، دکتر حسن عباس زکی - قاهره، 1419ق.

قرن 14:
حسینی شاه عبدالعظیمی حسین بن احمد، تفسیر اثنی عشری، انتشارات میقات - تهران، چاپ اول، 1363 ش، ج 10، ص: 68

سخن آخر
در پایان ذکر این نکته قابل توجه است که پس از فتح ایران توسط اعراب، آنها تلاشی برای تغییر نام «دریای پارسی» انجام ندادند و این خلیج را «بحرالفارسی»؛ دریای پارسی می نامیدند و این نام از سوی امپراتوریهای ایرانی، ترک و عربی هم که در 1200 سال بعد منطقه را تحت سلطه خود داشتند مورد احترام قرار گرفت.

علاوه بر تفاسیر، در منابع اسلامی نیز بر نام تاریخی خلیج فارس اشاره شده است، محققانی چون استخری، مسعودی، بیرونی، ابن عقول، مقدسی، مستوفی، ناصرخسرو، الطاهربن مطهر المقدسی (بشاری)، ابوالقاسم بن محمدبن حوقل و ... که مطالعه در اطراف این دریای ایرانی را تا قرن 15 ادامه دادند، در آثار و نوشته های خود از آبهای جنوب ایران به نامهای بحر فارس، البحر الفارسی، بحر مکران، الخلیج الفارسی و خلیج فارس یاد کرده اند. حتی از این محققان نقشه هایی موجود می باشد که اقیانوس هند را «البحر الفارسی» نام گذارده اند.

به طور مثال، ابوعلی احمد بن عمر معروف به ابن رسته در کتاب «الاعلاق النفسیه» که در سال 290 هجری به رشته تألیف درآورده،  تصریح می کند: «فاما البحر الهندی یخرج منه خلیج الی ناحیه فارس یسمی الخلیج الفارسی؛ «اما از دریای هند خلیجی بیرون می آید به سمت سرزمین فارس که آن را «خلیج فارس» می نامند.»

همچنین محمد عبدالکریم صبحی نیز در کتاب «علم الخرائط» در نقشه هایی که با ترجمه عربی نقل کرده است، دریای جنوب ایران را «الخلیج الفارسی» و «بحر فارس» نامیده است.

منابع:
1 - تفسیرالمیزان
2- تفسیر نمونه
3- خلیج فارس در آینه تاریخ /پایگاه اطلاع رسانی مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی
4 - خلیج همیشه فارس در آینه داوری تاریخ